Psikiyatrist Dr. Ünal Yılan – Psikolog Hülya ZANBAK
Telefon: (0224) 23 23 600

Çocuk Psikiyatri Doktoru: Sık Sorulan Sorular

Araştırmalar, yaşam boyu yaşanan ruhsal hastalık vakalarının yarısının on dört yaşından önce başladığını gösteriyor. Çocuk psikiyatrisi doktorları ve bu konu üzerine uzmanlaşan kişiler, yaşamlarının erken dönemindeki zorlukları yönetmelerinde çocuklara ve ailelerine yardımcı olabilir. Bu, rahatsızlıkların gelişimini önleyebilir. Ruhsal hastalıklar ilerledikçe, çocuğunuzun davranışının düzenli bir parçası olur ve tedavisi daha zorlaşır. Pek çok ruhsal rahatsızlığın nasıl tedavi edileceği bilinse dahi, ruhsal rahatsızlığı olan birçok çocuk yeterli tedavi görmemektedir. Bu durum, çocuk psikiyatristi sayısındaki yetersizliğin yanı sıra ailelerde bu konu hakkındaki bilincinin yeterince gelişmemiş olmasından da kaynaklanmaktadır.

Bu yazıda, ruhsal rahatsızlığı sahip çocukların tedavi ve teşhisinde kullanılan metotlar ve aşağıdaki hastalıklar ile ilgili çeşitli bilgileri sunmayı amaçladık:

  • Anksiyete bozuklukları
  • Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (ADHD)
  • Otizm spektrum bozuklukları
  • Bipolar bozukluk
  • Depresyon
  • Yeme bozuklukları
  • Şizofreni

çocuk psikiyatrik rahatsızlıkları

Çocukların psikiyatrik tedavi süreci hakkında sık sorulan sorular:

Çocuğumda zihinsel, davranışsal veya duygusal belirtilerden endişe duyuyorsam ne yapmam gerekir?

Çocuğunuzun doktoruna veya farklı bir hekime danışın. Sorular sorun ve doktorun sizi endişelendiren davranış veya belirtiler hakkında yönlendirmelerine izin verin.

Eğer çocuğunuz okula gidecek yaşta ise, öğretmenine okuldaki davranışları ile ilgili görüşlerini sorun. Buradan edindiğiniz bilgileri çocuğunuzun doktoruyla paylaşın. Her çocuğun birbirinden farklı olduğunu unutmayın. Çocukların dil, motor ve sosyal becerilerin gelişimleri çocuktan çocuğa değişir. Bu uzmanlar psikiyatri ve çocuk psikologlarıdır.

 

Çocuğumun sorunlarının ciddi olup olmadığını nasıl anlarım?

Her problem ciddi değildir. Birçok günlük stres çocuğunuzun davranışında değişikliğe neden olabilir. Örneğin, kardeş doğumu. Bu bir çocuğun olduğundan daha çocuksu davranmasına neden olabilir. Normal ve geçici davranış değişiklikleri ile daha ciddi sorunları ayırmak önemlidir.

 

Aşağıdakileri içeren davranışlara özellikle dikkat edin:

  • Okulda, evde ya da akranlarıyla çeşitli sorunlar
  • İştah veya uykuda değişiklikler
  • Normalde korkmadığı şeylere karşı sosyal geri çekiliş ya da korkma davranışı
  • Daha küçük yaştaki çocuklarda, yatak ıslatma gibi davranışların geri dönüşü, yeniden başlaması
  • Üzüntü belirtileri
  • Kendine zarar verici davranış işaretleri, örneğin başını bir yere vurması veya sık sık yaralanma durumu

Bu belirtiler, bir aile ferdinin kaybından, bir ebeveynin hastalığından, ailenin mali problemlerinden, boşanma sürecinden veya başka olaylardan kaynaklı olabilir mi?

Evet. Bir ailenin her üyesi aşırı stresten etkilenir. Buna çocuk da dahildir. Stresin çocuğun üzülmesine neden olması normaldir. Çocuğunuzda normal mizaç dışında zihinsel, duygusal veya davranışsal belirtiler görürseniz bunu dikkate değer bulmanızda fayda var. Çocuğunuzun bunlar gibi bir duruma alışması için bir aydan fazla sürüyorsa veya çocuğunuz şiddetli tepkiler veriyorsa, çocuğunuzun doktoruyla konuşun.

ebeveyn ve çocuk tedavi süreci

Çocuklarda ruhsal hastalıklar nasıl teşhis edilir?

Yetişkinler gibi çocuklarda da, hastalıklar bir psikiyatri uzmanı ya da psikoloğun dikkatli gözlemleri sonucunda bulunan bulgular ve semptomlar ışığında teşhis edilir.

 

Genellikle uzman teşhis aşamasında şu adımları izler:

  • Ailedeki ruhsal hastalıkların geçmişi
  • Çocuğun geçmiş gelişim evrelerine dair sorunlar
  • Mevzubahis davranışın çocukta ne süredir görüldüğü
  • Çocuğun herhangi bir travmaya maruz kalıp kalmadığı
  • Çocuğun ailesi ve okul ile olan iletişimine dair detaylar

 

Çocuğum zamanla daha iyi olacak mı?

Bazı durumlarda bu geçici uyum süreçleri çocuğunuzun kendi becerisiyle doğal olarak çözümlenebilir. Ancak patolojik boyuttaki belirtiler bir doktor gözetiminde tedavi edilmelidir ve unutulmamalıdır ki erken başvurulan tedavi daha başarılı sonuçlar doğurmaktadır.

 

Çocuğum için mevcut tedavi seçenekleri nelerdir?

Doktor size tedavi seçeneklerini psikoterapi ve ilaç tedavisi olarak sunacaktır. Doktorunuzun koyduğu teşhisleri ve önerdiği tedavi yöntemlerine güvenin. Psikiyatristin koyduğu tanılar ve uygun gördüğü tedavi uygulamaları ile ilgili çevrenizden gelebilecek yorumlara ya da sanal alemde ulaşabileceğiniz, yanlış olması kuvvetle muhtemel bilgilere itimat etmeyiniz. Çünkü her doktor hastasının iyileşmesini ister ve bu konuda elimden gelen her şeyi yapar.

Doktor çocuğuma psikiyatrik ilaç yazdı ise bu ne anlama gelmektedir?

Doktorunuz ilaç tedavisini düzenlerken, bu tedavi planı doğrultusunda ne olup ne olmayacağını, neyin hedeflediğini ve ilacın ne amaca hizmet ettiğini göz önünde bulundurarak eylemde bulunmaktadır. İlaç kullanması ağır hasta kullanmaması hafif hasta anlamına gelmemektedir. İlaçlar doktorunuzun amaçlarını gerçekleştirmesinde altyapı sağlayacaktır. Bu altyapı sağlandıktan sonra, çocuğunuz üzerine olan olumlu değişiklikleri hem doktorunuz hem siz daha kolay biçimde gerçekleştirebileceksiniz.

 

İlaç tedavisi dışında alternatif tedaviler mümkün müdür?

 

Şayet ilaç tedavisi gerekli değilse ya da beraberinde farklı bir destek unsuru gerekiyorsa doktorunuz bu konuda sizi bilgilendirecektir. Farklı arayışlara girmenize gerek yoktur. Ancak doktorunuz ilaç tedavisini uygun görüyorsa bu konuda doktorunuzun sözünden çıkmamanız önem arz eder. Bunun dışındaki arayışlar hem mevcut ruhsal rahatsızlıkla olan mücadeleyi zayıflatır hem de sizin mental direncinizi düşürür.

 

“Bu yaşta” çocuklara psikiyatri ilaç verilmesi sağlıklı mıdır ve doğru bir şey midir?

Sosyal toplumlarda bireyler yüksek bir iletişim içerisinde olduğundan dolayı İyi niyetli olmasına rağmen konu hakkında derinlemesine bilgisi bulunmayan kişiler yanlış yönlendirmelere sebep olabilmektedir. Dolayısıyla bir doktorun ilaç yazarken hastanın yaşı da dahil olmak üzere pek çok etkeni değerlendirmeye aldı ve bu sonuçla bir reçete yazdığı kesinlikle unutulmamalıdır. Yan etkiler elbette ki her insanın vücudu farklı olduğundan dolayı ortaya çıkabilmektedir ancak doktorunuz size ilaç yazarken kar zarar hesabını sizin lehinize yaparak gerçekleştirmektedir.

 

Bir ilacın çocuklar üzerinde kullanım için uygun olması ne anlama gelmektedir

Tüm bu ilaçlar Amerikan İlaç Dairesi tarafından onaylanmaktadır henüz onaylanmayan ilaçlar için de doktorunuzun farklı kullanım deneyim ve alternatif seçim olanakları mevcuttur.

baba ve oğul

Psikiyatrik sorunları olan çocukta okulla olan iletişim  nasıl olmalıdır?

Çocuğunuzun sınıf öğretmeni ile konuşmak, rehber öğretmeninden bilgi almak veya okul müdürünün görüşlerini değerlendirmek sizin çocuğunuzun okuldaki durumu hakkında bir değerlendirme yapmanın konusunda yardımcı olan kaynaklar olacaktır.

Psikiyatrik tedavi alan çocukta okul ile ilgili olası sorunlar nelerdir?

Ülkemizdeki okullarda her dönem öğretmen değişikliği olabilmektedir. Bu sebeple psikiyatrik rahatsızlığı bulunan çocukların durumları hakkında öğretmenlerinin kesinlikle bilgilendirilmesi gerekmektedir. Öğretmenlerde bu  durumun bilincinde olduğundan dolayı, çocuğunuzun durumu hakkında öğretmen ile konuşmanız çocuğunuzun okuldaki durumu ile ilgili herhangi bir olumsuzluğa yol açmayacaktır. Aksine öğretmeniniz daha bilinçli yaklaşımlarda bulunacaktır.

Çocuğuma ek olarak nasıl yardımcı olabilirim?

Pek çok zaman, çocuğun tedavisinin yanı sıra ebeveynlerinden destek almaları ailenin zorluklarla başa çıkmasında oldukça faydalı olmaktadır. Çünkü ailede oluşan bir sorun tüm bireyleri kapsamaktadır. Zaten doktorunuz ya da psikoloğunuz bu desteği vermekle mükelleftir.